१. चित्त-बोध र देवता योगको आरम्भ: तपाईँ स्वयं तारा देवी हुनुहुन्छ!

ध्यानको सुरुवातमा आँखा बन्द गरेर सामान्य रूपमा नभई, आफूलाई नै तारा देवी (विशेषतः हरित तारा वा डोल्मा जाङ्सु) को रूपमा स्वीकार गर्नुपर्छ। यसलाई बौद्ध तन्त्रमा ‘देवता योग’ भनिन्छ। रिन्पोछेका अनुसार तपाईँ स्वभावतः बुद्ध हुनुहुन्छ र अनादिकालदेखि नै जागृत अवस्थामा हुनुहुन्छ। यो अभ्यासमा तपाईँले आफ्नो दूषित र संकुचित पुरानो पहिचान (अहंकार) लाई त्यागेर आफूलाई करुणा र प्रज्ञाले भरिपूर्ण तारा देवीको रूपमा पूर्णतः स्वीकार र महसुस गर्नुपर्छ।

२. प्राणवायुको अभ्यास (प्राणायाम): आशिर्वाद ग्रहण र क्लेश निष्कासन

चित्तलाई स्थिर बनाउन र नाडीहरू शुद्ध गर्न यस ध्यानमा श्वासप्रश्वासको विशेष भूमिका हुन्छ:

• पूरक (सास तान्ने): नाकबाट ६ सेकेन्डसम्म लामो सास तान्नुहोस्। सास तान्दा गुरुहरू, इष्टदेवहरू र बोधिसत्वहरूको आशीर्वाद, प्रज्ञा र करुणा जाज्वल्यमान श्वेत प्रकाशको रूपमा आफ्नो शरीरभित्र प्रवेश गरिरहेको भावना (मानसीकरण) गर्नुपर्छ।
• रेचक (सास छोड्ने): मुखबाट ६ सेकेन्डसम्म बिस्तारै सास बाहिर छोड्नुहोस्। सास छोड्दा मनका सबै तनाव, चिन्ता, विषाद, रोग-व्याधि र नकारात्मक क्लेशहरू कालो धुवाँको रूपमा बाहिर गइरहेको वा त्याग गरिरहेको महसुस गर्नुपर्छ।

यस प्रक्रियालाई केही समय दोहोर्‍याएपछि श्वासप्रश्वासको गतिलाई अलि बढाउनुपर्छ र आफ्नो सम्पूर्ण ध्यान नाभि (नाभि चक्र) मा केन्द्रित गर्नुपर्छ।

३. कुम्भक (वायु रोक्ने अभ्यास): मनको स्थिरीकरण

नाभिमा ध्यान केन्द्रित गर्दै करिब ३० सेकेन्डसम्म सासलाई भित्रै रोकेर राख्नुपर्छ। यसलाई योगमा ‘कुम्भक’ भनिन्छ। यसले चञ्चल मनलाई स्थिर बनाउन र भित्री प्राण ऊर्जालाई केन्द्रित गर्न मद्दत गर्दछ। यो प्रक्रिया पटक-पटक अभ्यास गर्नुपर्छ।

४. चण्डलिनी (तुम्मो) वा भित्री अग्निको भावना: क्लेश दहनको रहस्य

नाभि चक्रमा एउटा सानो आगोको दियो वा ज्योर्तिमय ज्वाला बलिरहेको कल्पना गर्नुहोस्। यो सामान्य आगो नभई करुणा, मैत्री र प्रज्ञाको दिव्य अग्नि हो। रिन्पोछेका अनुसार:

• जब हामी सास तान्छौँ, त्यो प्राणवायुले नाभिको आगोलाई झन् प्रज्वलित र चम्किलो बनाउँछ।
• यो आगो बिस्तारै नाभिबाट हृदय, कण्ठ (घाँटी) हुँदै शिरको चक्रसम्म प्रवाहित हुन्छ।
• यस दिव्य अग्निले हाम्रो चित्तमा रहेको राग (आसक्ति), द्वेष (रिस), मोह (अज्ञान), अहंकार र ‘म’ भन्ने मिथ्या भावलाई पूर्ण रूपमा डढाएर भष्म गरिदिन्छ।

५. त्रिकाय (बुद्धका तीन काय) को बोध: बुद्धत्वको अनुभव

यो ध्यानले हामीलाई बुद्धत्वका तीन स्वरूप वा ‘त्रिकाय’ सँग जोड्दछ:

• धर्मकाय: यो निराकार, शून्य र परम सत्य स्वरूप हो, जुन तपाईँको वास्तविक स्वरूप हो।
• सम्भोगकाय: ध्यानको गहिराइमा तपाईँ तारा देवी वा वज्रयोगिनी (ताराको ओजस्वी वा क्रोध स्वरूप) को दिव्य रूपमा प्रकट हुनुहुन्छ।
• निर्माणकाय: ध्यानबाट ब्युँझिएपछि तपाईँले धारण गरेको यो हाड-मासुको मानव शरीर अब तपाईँको निजी रहेन। यो शरीर अब इष्टदेव वा बोधिसत्वको ‘निर्माणकाय’ हो, जसको उद्देश्य केवल जगतका प्राणीहरूको हित र कल्याण गर्नु हो।

६. दैनिक जीवनमा ध्यानको प्रयोग (चर्या): एक बोधिसत्वको जीवन

ध्यान सत्र सकिएपछि आँखा खोल्दा पनि आफ्नो भित्री सत्ता तारा देवी नै हो भन्ने निरन्तर स्मृति (बोध) रहनुपर्छ। अब तपाईँको काय (शरीर), वाक (बोली) र चित्त (मन) तारा देवीको जस्तै पवित्र र करणामय हुनुपर्छ। तपाईँले असत्य बोल्नु हुँदैन र परहित विरोधी नकारात्मक सोच राख्नु हुँदैन, किनकि तपाईँ अब एक बोधिसत्वको रूपमा संसारको सेवाका लागि समर्पित हुनुहुन्छ।